Heeft mijn gitaar nitrocellulose lak? Zo kom je er achter!

Je hebt een prachtige gitaar in handen, maar hoe zit het met de afwerking? Is het de moderne, onverwoestbare poly-lak, of heb je te maken met de legendarische nitrocellulose lak? Het herkennen van de laksoort is niet alleen leuk om te weten, maar ook essentieel voor het onderhoud van je instrument. Afhankelijk van het type lak kun je bepaalde standaarden en onderhoudsproducten namelijk wel of juist absoluut niet gebruiken. In dit artikel leggen we je uit hoe je eenvoudig het verschil herkent.

Van de auto-industrie naar je gitaar

Nitrocellulose lak (kortweg "nitro") heeft een bijzondere geschiedenis. Het werd in 1921 door DuPont ontwikkeld voor auto's, maar instrumentenbouwers zagen al snel de voordelen. Gibson begon er rond 1925 mee en Martin volgde kort daarna. In de jaren '50 en '60 beleefde nitro zijn hoogtijdagen. Fender gebruikte toen letterlijk dezelfde kleuren als de Cadillacs en Chevrolets uit die tijd!

Waarom kiezen voor nitrolak?

Hoewel moderne lakken zoals polyurethaan veel sterker en makkelijker aan te brengen zijn, blijft nitro ongekend populair bij liefhebbers. Waarom?

• • Het geluid: nitrocellulose is een poreuze lak die na verloop van tijd steeds dunner wordt doordat de oplosmiddelen verdampen. Hierdoor kan het hout van je gitaar beter 'ademen', wat volgens velen zorgt voor een rijkere resonantie en meer sustain.
• • De vintage look: in tegenstelling tot plastic-achtige moderne lakken, veroudert nitro op een prachtige manier. Het vergeelt lichtjes en ontwikkelt na verloop van tijd karakteristieke haarscheurtjes (craquelé). Dit geeft je gitaar die echte, geleefde uitstraling die niet na te maken is met een dikke laag poly-lak.

De keerzijde: wees voorzichtig!

Omdat nitro zo 'natuurlijk' is, is het ook een stuk kwetsbaarder. Tegenwoordig zie je dit type lak daarom vooral op high-end modellen gitaren, zoals de Custom Shop-series van Fender en Gibson.

Heb je een gitaar met nitrolak? Let dan op de volgende zaken:

• • Gitaarstandaarden: sommige rubberen of schuimen houders kunnen chemisch reageren met de lak, wat lelijke plekken veroorzaakt. Gebruik altijd een standaard die "nitro-safe" is, zoals onderstaande modellen van Konig & Meyer.
• • Temperatuurschommelingen: haal je gitaar in de winter niet direct uit de koffer als je net uit een koude auto komt. De plotselinge hitte kan de lak direct laten barsten.

Enkele standaarden voor gitaren met nitro lakken:

De snelle check: merk en bouwjaar

Naast de verhalen over het geluid, verklappen de specificaties vaak al een hoop.

• • De Gouden Eeuw: gitaren van vóór 1968 hebben bijna altijd nitro.
• • Moderne gitaren: tegenwoordig vind je nitrocellulose lak vooral op de duurdere segmenten, zoals de Fender American Vintage II serie of de Custom Shop uitvoeringen.
• • Budgetmodellen: goedkopere lijnen zijn vrijwel altijd afgewerkt met polyurethaan of polyester.
• • Zoek altijd naar het merk + typenummer van je gitaar op de website van de fabrikant voor exacte specificaties over de lak.

Kenmerken waaraan je nitrocellulose lak kunt herkennen

• • Craquelé / checking: fijne haarscheurtjes in de lak die ontstaan door veroudering en temperatuurverschillen.

• • Slijtage: op plekken waar de gitaar veel wordt aangeraakt slijt de lak sneller en kan deze dof worden of zelfs tot op het hout verdwijnen.

• • Dunne laklaag: nitrolak wordt dun aangebracht; hierdoor is de houtstructuur soms licht voelbaar, in tegenstelling tot dikkere moderne lakken.

• • Verkleuring: witte en lichte kleuren vergelen na verloop van tijd en krijgen een warme, vintage uitstraling (patina).

• • Geur: nitro heeft vaak een kenmerkende geur die wordt omschreven als zoetig of vanille-achtig.

• • Klankbeleving: doordat de lak het hout minder afsluit, kan het instrument vrijer resoneren, wat vaak wordt ervaren als een open klank.

De ultieme test (maar wees voorzichtig!)

Er is een manier om het 100% zeker te weten. Doe dit alleen op een plekje dat je niet ziet (bijvoorbeeld onder de afdekplaat van de elektronica). Als je een heel klein beetje aceton (nagellakremover) op een wattenstaafje doet en dit op de lak dept, zal nitrocellulose lak direct zacht en plakkerig worden. Poly-lak is bestand tegen aceton en zal niet reageren. Let op: doe dit nooit op de zichtbare body, want je lost de lak letterlijk op!