Wat is een Fret Rocker en waar gebruik je hem voor?

Stel je eens voor: je bent gitaar aan het spelen, maar steeds lijkt het alsof één van de snaren zoemt doordat hij een fret aantikt. Je denkt misschien dat je te hard aanslaat, of dat het aan je speelstijl ligt, maar ook bij zachter spelen blijft het probleem bestaan.

Het probleem hoeft dan niet aan je techniek te liggen, maar kan worden veroorzaakt door een ongelijke fret. In dat geval kan een handig hulpmiddel, zoals een fretrocker, je al een aardig eind op weg helpen.

Wat is de fretrocker voor tool?

Een fretrocker is een hulpmiddel waarmee je ongelijke frets kunt opsporen. Je gebruikt de fretrocker altijd over drie frets tegelijk. Door hem op deze drie frets te plaatsen, kun je voelen en zien of hij kantelt (“rocks” in het Engels).

Wat handig is aan deze tool, is dat hij vier verschillende kanten heeft, elk met een andere lengte. Omdat het gitaarfretboard over de lengte niet overal even breed is, kun je de fret rocker op die manier over het hele fretboard gebruiken. Kantelt de fret rocker, dan betekent dit dat de middelste fret hoger ligt dan de andere twee.

Hoe gebruik je de fretrocker?

Je gebruikt een fretrocker door de frets niet op één punt te controleren, maar over de volledige breedte van de hals. Je test de fret daarom op meerdere plekken, bijvoorbeeld aan de lage-E-kant, in het midden en aan de hoge-E-kant. Op die manier weet je zeker, of een fret daadwerkelijk vlak ligt.

Extra belangrijk om te vermelden is, dat je de fretrocker tijdens het controleren recht gebruikt. Houd hem niet alleen in de lengterichting van de hals, maar plaats hem ook haaks op de fret. Zie afbeelding hieronder.

Doe je dit niet en houd je de fret rocker scheef, dan meet je onjuist. Je kunt dan ten onrechte denken dat een fret hoger of lager ligt, terwijl dit alleen door de verkeerde meethouding komt.

Waar begin ik?

Waar je begint met de fretrocker op het fretboard, hangt af van je doel. Wil je alleen controleren of de frets onderling gelijk zijn, dan maakt het minder uit waar je begint en werk je systematisch over de hele hals.

Ga je echter daadwerkelijk frets vlakken, zoals bijvoorbeeld met een FretKisser, dan begin je altijd vooraan bij de eerste fret.

Hieronder kun je zien hoe je de eerste fret controleert. Je gebruikt de 2de en 3de fret, en schuift de fretrocker naar voren (linker afbeelding). Ondervind je hierbij weerstand (rechter afbeelding), dan weet je dat de eerste fret al hoger staat dan de 2de. 

Zo voorkom je dat je later te veel materiaal van andere frets afneemt terwijl het probleem eigenlijk al vooraan in de hals zit.

Wat te doen als je te hoge frets vindt?

Allereerst is het belangrijk om te weten, dat een minimale ongelijkheid in frets niet direct een probleem hoeft te zijn. Het wordt pas echt een issue wanneer je de zo laag hebt afgesteld, dat de snaar bij het spelen tegen een hogere fret aantikt en er ongewenste zoemgeluiden ontstaan. Wanneer je dan niet de juiste tools en kennis hebt, zul je hem naar een gitaar reparateur moeten brengen.

Maar hoe ontstaan die ongelijke frets nu eigenlijk?

Dit kunnen meerdere oorzaken zijn:

1. Vocht en luchtvochtigheid

Dit is de grootste veroorzaker, omdat hout en metaal nu eenmaal verschillend reageren op hun omgeving. Hout werkt: het zet uit bij een hoge luchtvochtigheid en krimpt bij een lage luchtvochtigheid. Metaal werkt niet op die manier, maar kan wel uitzetten door warmte en krimpen door kou. Door deze verschillen kan de gitaarhals minimaal van vorm veranderen, en kunnen fretslots wijder of juist smaller worden. Hierdoor kunnen frets na verloop van tijd iets omhoog komen of losser gaan zitten.

2. Temperatuurwisselingen

Transport of het wegleggen van je gitaar in een garage kunnen gevolgen hebben. Hout reageert hier sneller op als metaal, waardoor spanningen in de hals ongelijk worden verdeeld. Zo kunnen frets hier en daar wat hoger of lager komen te liggen.

3. Speelgedrag

Hoewel het vaak om minimale verschillen gaat, wil ik het wel benoemen. Wanneer je veel slagwerk speelt, slijten frets sneller. Ook geven dikkere snaren meer druk, waardoor frets niet overal even snel slijten. Hierdoor ontstaan na verloop van tijd kleine hoogteverschillen. Dit zie je vooral regelmatig terug bij tweedehands gitaren.

4. Fabricage

Het is een feit dat bij budget- en middenklasse gitaren over het algemeen minder tijd en aandacht wordt besteed aan de afwerking dan bij gitaren uit een hogere prijsklasse. Dat betekent niet dat dit altijd problemen oplevert, maar het komt bij goedkopere gitaren wel vaker voor.

Denk hierbij maar eens aan fretslots die niet overal exact gelijk zijn, of aan frets die met minder lijm of persdruk zijn geplaatst. Tegelijkertijd moet gezegd worden dat gitaren tegenwoordig, ook in het lagere prijssegment, vaak verrassend goed zijn. Dankzij CNC-machines is de basisnauwkeurigheid wel sterk verbeterd.

Er zijn diverse modellen Fret Rockers verkrijgbaar:

Is de fretrocker een gereedschap voor beginners?

Het antwoord is eigenlijk: ja en nee.

Het hangt sterk af van de persoon zelf. Sommige beginners willen zich vooral richten op het leren gitaar spelen, zonder zich bezig te houden met het technische gedeelte. Maar tegelijkertijd kan een fret rocker juist helpen om je gitaar beter te leren kennen. De fretrocker is echt geen ingewikkelde tool, en met de juiste werkwijze kan een beginner ermee leren om eigen fouten uit te sluiten. Zo voorkom je ook, dat je onterecht denkt: “ik speel het verkeerd”, terwijl het probleem bij de gitaar zelf kan liggen.

Het antwoord is nee wanneer je verwacht dat de fret rocker het probleem automatisch oplost, of wanneer je geen interesse hebt in het technische aspect van de gitaar. Hierbij gaat het namelijk net iets verder dan alleen vaststellen of frets ongelijk zijn; je moet ook weten waar je op moet letten en hoe je die informatie moet interpreteren.

Bron: GitaarVriend.nl, geschreven door Nunzio Napolitano

Bekijk deze video voor een demonstratie